2ος Πυροσβεστικός Σταθμός Θεσσαλονίκης https://www.firefighters.gr Iστότοπος των πυροσβεστών του 2ου ΠΣ Θεσσαλονίκης «Απστη Ιωάννη Κράγια». Thu, 21 Jul 2011 20:08:19 +0000 en hourly 1 https://wordpress.org/?v=3.2.1 Αγροτοδασική πυρκαγιά στα Λαγυνά. https://www.firefighters.gr/2011/07/21/agrotodasiki-pirkagia-sta-lagina/ https://www.firefighters.gr/2011/07/21/agrotodasiki-pirkagia-sta-lagina/#comments Thu, 21 Jul 2011 20:08:19 +0000 vavel https://www.firefighters.gr/?p=447 2 οχήματα από τον σταθμό μας με 5 πυροσβέστες μαζί με 1 όχημα του Π.Κ. Λαγκαδά (στον τομέα του οποίου ήταν το συμβάν) πήραν μέρος στην κατάσβεση.

 

 

 

 

 

 

Την ίδια ώρα άλλα 2 οχήματα του σταθμού μας με 4 πυροσβέστες συμμετείχαν σε πολύωρη κατάσβεση μεγάλης  αγροτοδασικής πυρκαγιάς στον Βαθύλακο μαζί με δυνάμεις του 6ου Π.Σ. και όμορων υπηρεσιών.

 

 

 

 

]]>
https://www.firefighters.gr/2011/07/21/agrotodasiki-pirkagia-sta-lagina/feed/ 0
Πυρκαγιά σε μονάδα κλιματιστικού στις Συκιές. https://www.firefighters.gr/2011/07/21/pirkagia-se-monada-klimatistikou-stis-sikies/ https://www.firefighters.gr/2011/07/21/pirkagia-se-monada-klimatistikou-stis-sikies/#comments Thu, 21 Jul 2011 19:51:53 +0000 vavel https://www.firefighters.gr/?p=443 2 οχήματα με 5 πυροσβέστες από τον σταθμό πήραν μέρος στην κατάσβεση.

]]>
https://www.firefighters.gr/2011/07/21/pirkagia-se-monada-klimatistikou-stis-sikies/feed/ 0
Πυρκαγιά σε ξηρά χόρτα και απορρίμματα στην λαχαναγορά. https://www.firefighters.gr/2011/07/16/pirkagia-se-xira-chorta-ke-aporrimmata-stin-lachanagora/ https://www.firefighters.gr/2011/07/16/pirkagia-se-xira-chorta-ke-aporrimmata-stin-lachanagora/#comments Sat, 16 Jul 2011 20:33:13 +0000 vavel https://www.firefighters.gr/?p=437 Μια απο της καθημερινές πυρκαγιές με ξερά χόρτα που εκδηλώνονται στον τομέα μας καθώς φέτος και στο όνομα της κρίσης η πρόληψη με καθάρισμους και κόψιμο των χόρτων ήταν από ελάχιστη εώς μηδαμινή.Η πυρκαγιά εκδηλώθηκε σε έκταση κοντά στις εγκαταστάσεις της λαχαναγοράς και επενέβησαν 3 οχήματα με 8 πυροσβέστες από τον σταθμό μας.

]]>
https://www.firefighters.gr/2011/07/16/pirkagia-se-xira-chorta-ke-aporrimmata-stin-lachanagora/feed/ 0
Απεγκλωβισμός νεκρού σκύλου από μπαλκόνι κλειστού διαμερίσματος…(για να μην ξεχνιόμαστε)!!! https://www.firefighters.gr/2011/07/16/apegklovismos-nekrou-skilou-apo-balkoni-klistou-diamerismatos-gia-na-min-xechniomaste-2/ https://www.firefighters.gr/2011/07/16/apegklovismos-nekrou-skilou-apo-balkoni-klistou-diamerismatos-gia-na-min-xechniomaste-2/#comments Sat, 16 Jul 2011 08:48:39 +0000 vavel https://www.firefighters.gr/?p=421  

Το περιπολικό του σταθμού μας κλήθηκε να κατεβάσει το νεκρό ζώο από το μπαλκόνι καθώς δεν ήταν δυνατή η απομάκρυνση του από το μπαλκόνι του κλειστού διαμερίσματος.Δυστυχώς για ακόμη μια φορά φάνηκε οτι πολλά από τα κατοικίδια ζώα δεν έχουν ούτε την φροντίδα ούτε την αγάπη που τους αξίζουν.

]]>
https://www.firefighters.gr/2011/07/16/apegklovismos-nekrou-skilou-apo-balkoni-klistou-diamerismatos-gia-na-min-xechniomaste-2/feed/ 0
Και διάσωση χελιδονιού….(να δούμε για τι άλλο θα μας καλέσουνε)!!! https://www.firefighters.gr/2011/07/14/ke-diasosi-chelidoniou-na-doume-gia-ti-allo-tha-mas-kalesoune/ https://www.firefighters.gr/2011/07/14/ke-diasosi-chelidoniou-na-doume-gia-ti-allo-tha-mas-kalesoune/#comments Thu, 14 Jul 2011 20:54:38 +0000 vavel https://www.firefighters.gr/?p=407  

Ο σταθμός μας κλήθηκε να απεγκλωβίσει χελιδόνι που είχε παγιδευτεί σε φωταγωγό πολυκατοικίας.

Πυροσβέστης του σταθμού μας κατέβηκε στον στενό φωταγωγό και «απεγκλώβισε» τον μικρό μας φίλο.

]]>
https://www.firefighters.gr/2011/07/14/ke-diasosi-chelidoniou-na-doume-gia-ti-allo-tha-mas-kalesoune/feed/ 0
Αρχείο βίντεο https://www.firefighters.gr/2011/07/14/old_videos/ https://www.firefighters.gr/2011/07/14/old_videos/#comments Thu, 14 Jul 2011 05:35:15 +0000 geraki https://www.firefighters.gr/?p=400 Εδώ βρίσκονται μερικά βίντεο από συμβάντα.

Πυρκαγιά σε παλιό σπίτι

 

Άσκηση σε βανοστάσιο φυσικού αερίου

 

Διάφορες πυρκαγιές του 2ου Π.Σ. Θεσ/νίκης και μια διάσωση αλόγου!

 

Πορεία πυροσβεστών 29-1-10

 

Ένα βίντεο από πρόσφατη εκπαίδευση: Καθέλκυση τραυματία με την βοήθεια φορείου και ολκωτής κλίμακας.

 

Υποσταθμός υπερυψηλής τάσης ΔΕΗ. Ωραιόκαστρο Θεσσαλονίκης.


Από το blog Στη γύρα.

Εργοστάσιο πλαστικών. Άδενδρο Θεσσαλονίκης.

Και ένα βίντεο/slideshow από το spyth.blogspot.com

]]>
https://www.firefighters.gr/2011/07/14/old_videos/feed/ 0
Πυρκαγιά σε Ι.Χ. στον Εύοσμο. https://www.firefighters.gr/2011/07/12/pirkagia-se-i-ch-ston-evosmo-7-11/ https://www.firefighters.gr/2011/07/12/pirkagia-se-i-ch-ston-evosmo-7-11/#comments Tue, 12 Jul 2011 09:36:10 +0000 vavel https://www.firefighters.gr/?p=391 Πυρκαγιά σε σταθμευμένο Ι.Χ. σε πυλωτή πολυκατοικίας στον Εύοσμο.

 

 

 

 

 

 

 

2 οχήματα με 6 πυροσβέστε;ς από τον σταθμό μας πήραν μέρος στην κατάσβεση.

]]>
https://www.firefighters.gr/2011/07/12/pirkagia-se-i-ch-ston-evosmo-7-11/feed/ 0
Έρευνα ,διάσωση και παιδική ψυχολογία https://www.firefighters.gr/2011/07/11/erevna-diasosi-ke-pediki-psichologia/ https://www.firefighters.gr/2011/07/11/erevna-diasosi-ke-pediki-psichologia/#comments Mon, 11 Jul 2011 16:53:22 +0000 vavel https://www.firefighters.gr/?p=382 ]]> Έρευνα ,διάσωση και παιδική ψυχολογία

 

 

 

Φθάνοντας ο επικεφαλής της εξόδου στον τόπο του συμβάντος, βρίσκεται αντιμέτωπος με μια μητέρα σε κατάσταση υστερίας. Πυκνός καπνός βγαίνει από την πόρτα και τα παράθυρα του πρώτου ορόφου, όπου βρίσκεται το σπίτι της.
«Τα παιδιά μου είναι ακόμα εκεί!» φωνάζει η γυναίκα στον επικεφαλής της εξόδου. Τα οχήματα έχουν ήδη φθάσει και οι πυροσβέστες ετοιμάζουν την εγκατάσταση.
«Για όνομα του Θεού, βοηθήστε τα, έχουν παγιδευτεί!», φωνάζουν οι γείτονες, ανίκανοι ή απρόθυμοι οι ίδιοι να μπουν στο φλεγόμενο σπίτι.
Αυτό είναι ένα πολύ συνηθισμένο σενάριο: οι γονείς βρίσκονται έξω από το φλεγόμενο οίκημα, ενώ τα παιδιά έχουν παγιδευτεί μέσα σε αυτό.
Σκοπός του άρθρου, είναι να εξετάσει καταστάσεις κατά τις οποίες μικρά παιδιά βρίσκονται εγκλωβισμένα μέσα σε φλεγόμενα κτίρια,χωρίς την παρουσία ενηλίκου και να επισημάνει παράγοντες της παιδικής ψυχολογίας και συμπεριφοράς, που θα πρέπει να έχουν υπόψη οι πυροσβέστες σε περιπτώσεις έρευνας και διάσωσης παιδιών.
Μόνοι στο σπίτι
Υπάρχουν πολλές περιπτώσεις, κατά τις οποίες μικρά παιδιά μπορεί να βρεθούν μόνα στο σπίτι τους που έχει πάρει φωτιά, με αποτέλεσμα να εγκλωβιστούν:
•  Συνήθως, όταν υπάρχει κάποιος ενήλικος στο σπίτι, σε περίπτωση πυρκαγιάς, προτρέπει τα παιδιά να βγουν μόνα τους έξω, ενώ αυτός ασχολείται με την κατάσβεση ή προσπαθεί να επικοινωνήσει με την πυροσβεστική υπηρεσία. Τα παιδιά, όμως, όταν εισπνεύσουν καπνό, είναι πολύ εύκολο να μπερδευτούν και να χαθούν.
•  Το χειμώνα, οι γονείς προσπαθούν να σβήσουν τη φωτιά και συγχρόνως συμβουλεύουν τα παιδιά να ντυθούν καλά, για να μην παγώσουν, βγαίνοντας από το σπίτι. Δεν αναλογίζονται, όμως, πόσο γρήγορα εξαπλώνονται οι φλόγες μέσα στο σπίτι.
•   Πολύ συχνά, τα μικρά παιδιά αφήνονται μόνα στο σπίτι, υπό την επίβλεψη των αδελφών τους ή άλλων παιδιών όχι πολύ μεγαλύτερων σε ηλικία.
•  Τέλος, υπάρχει και η περίπτωση να έχουν αφεθεί τελείως μόνα τους στο σπίτι.
Αμέσως μόλις ο επικεφαλής πληροφορηθεί ότι υπάρχουν εγκλωβισμένα παιδιά, πρέπει να συγκεντρώσει όσο το δυνατό πιο πολλές πληροφορίες, που θα τον βοηθήσουν στην αρχική έρευνα. Οι ερωτήσεις που πρέπει να κάνει, είναι: πού βρίσκονταν τα παιδιά την τελευταία φορά που τα είδαν, προς ποια κατεύθυνση κινούνταν, πού βρίσκεται το δωμάτιο τους, ποια είναι η ηλικία τους.
Έρευνα και διάσωση
Για μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα στην έρευνα, οι πυροσβέστες πρέπει να χωριστούν σε δύο ομάδες: η μία θα ερευνήσει το εσωτερικό του κτιρίου, ενώ η άλλη θα ξεκινήσει την έρευνα από τον εξωτερικό χώρο.
Η ομάδα που εισέρχεται στο κτίριο, πρέπει να ερευνήσει το εσωτερικό του με μεγάλη σχολαστικότητα, για να συγκεντρώσει όσο περισσότερες πληροφορίες γίνεται σχετικά με τη διάταξη του χώρου. Σε μια πολυκατοικία, αυτό μπορεί να γίνει, εξετάζοντας το διαμέρισμα που βρίσκεται ακριβώς κάτω από αυτό που καίγεται και το οποίο, προφανώς, θα έχει την ίδια διάταξη. Μόλις η ομάδα φτάσει στο υπνοδωμάτιο του παιδιού, πρέπει να ερευνήσει πρώτα το χώρο γύρω από την είσοδο. Τα παιδιά, στην προσπάθεια τους να βγουν από το δωμάτιο τους, αγνοώντας ότι πρέπει να κινούνται όσο το δυνατό πιο χαμηλά, με το σώμα τους να εφάπτεται στο πάτωμα, μπορεί να εισπνεΰσουν μονοξείδιο του άνθρακα και να χάσουν τις αισθήσεις τους. Αν οι φλόγες ή ο πυκνός καπνός κάνουν αδύνατη την είσοδο στο δωμάτιο, οι πυροσβέστες μπορούν να ερευνήσουν το χώρο, χρησιμοποιώντας ένα μακρύ ξύλο σαν προέκταση του χεριού τους.
Για την ομάδα που ερευνά το εξωτερικό του κτιρίου, οι κουρτίνες με φιγούρες καρτούν, μια παιδική αφίσα ή κάποιο άλλο παιχνίδι που φαίνεται από κάποιο παράθυρο, μπορεί να αποτελούν ενδείξεις για το πού βρίσκεται το παιδικό δωμάτιο. Στην περίπτωση αυτή, αν δεν υπάρχει έξοδος κινδύνου, οι πυροσβέστες θα πρέπει να είναι έτοιμοι να παραβιάσουν το παράθυρο, αφού είναι μάλλον απίθανο να το είχαν αφήσει οι ένοικοι ξεκλείδωτο.
Για την αρχική έρευνα του κτιρίου που καίγεται, η καλύτερη μέθοδος είναι: εξαερισμός – είσοδος – έρευνα. Εξαερίζοντας και εισερχόμενοι, στη συνέχεια, από το παράθυρο, την έξοδο κινδύνου ή τη βεράντα, οι πυροσβέστες δεν εκτίθενται στους κινδύνους που αντιμετωπίζουν οι συνάδελφοι- τους, που ερευνούν το κτίριο από το εσωτερικό. Ανοίγοντας το παράθυρο, ο καπνός θα βγει από το δωμάτιο και ο χώρος θα καθαρίσει κάπως, επιτρέποντας στους πυροσβέστες να δουν τι υπάρχει στο εσωτερικό του. Μετά τον εξαερισμό και την είσοδο στο παιδικό δωμάτιο, η έρευνα πρέπει να είναι πολύ μεθοδική, γιατί τα παιδιά όταν αισθανθούν ότι απειλούνται, τρέχουν συνήθως να κρυφτούν.
»Τα παιδιά αντιδρούν στον κίνδυνο με διάφορους τρόπους, ανάλογα με την ηλικία και το επίπεδο ανάπτυξης τους», λέει ο παιδοψυχολόγος Δρ. Ρόναλντ Αίημος. «Βέβαια, τα βρέφη το μόνο που μπορούν να κάνουν, είναι να κλάψουν και σε περίπτωση κινδύνου, το πιο πιθανό για ένα βρέφος, που έχει χωριστεί από τους γονείς του, είναι να κάθεται απλώς και να κλαίει. Ωστόσο, όταν φτάσουν στη νηπιακή ηλικία, τα παιδιά έχουν μεγαλύτερη κινητικότητα και επομένως, περισσότερες επιλογές. Το πιο ανησυχητικό, σε περίπτωση πυρκαγιάς, είναι ότι τα παιδιά μπορεί να κρυφτούν από το φόβο τους, δυσκολεύοντας ακόμη περισσότερο τους διασώστες τους. Ακόμη και αν δε γνωρίζουν τους κινδύνους από τον καπνό, οι φλόγες και μόνο αρκούν για να τα τρομάξουν. Επίσης, επειδή έχουν πολύ ανεπτυγμένη φαντασία, μπορεί να φτιάχνουν με το μυαλό τους διάφορες απίθανες ιστορίες και να καταφύγουν σε ανάρμοστες ή επικίνδυνες ενέργειες».
Όταν μπουν στο δωμάτιο του παιδιού, οι πυροσβέστες πρέπει να κλείσουν την πόρτα, ώστε να αποκλείσουν το χώρο από το υπόλοιπο σπίτι και να εμποδίσουν έτσι τον εισερχόμενο καπνό και τις φλόγες, που έχουν την τάση να κινούνται προς ένα ανοιχτό παράθυρο. Εάν η κατάσταση χειροτερέψει, καθιστώντας αδύνατη την πρόσβαση από το παράθυρο, θα χρειαστεί να εισέλθουν σε κάποιο διπλανό δωμάτιο και να γκρεμίσουν τον τοίχο, για να δημιουργήσουν κάποιο άνοιγμα, απ’ όπου θα μπουν στο παιδικό δωμάτιο. Αμέσως μετά, θα πρέπει να χρησιμοποιήσουν τις αισθήσεις τους και να προσπαθήσουν να ακούσουν κάποιο κλάμα ή βήχα.
Έχοντας όλα αυτά υπόψη, η έρευνα του παιδικού δωματίου θα πρέπει να περιλαμβάνει έλεγχο κάτω από τα κρεβάτια, στις περιοχές ανάμεσα στον τοίχο και το κρεβάτι, πίσω από έπιπλα και γωνίες, μέσα σε κουτιά παιχνιδιών, σε ντουλάπες και συρτάρια, στο μπάνιο και ειδικά στην μπανιέρα -αν υπάρχει-, ανάμεσα σε χνουδωτά ζωάκια ή κάτω από τις κουρτίνες, που μπορεί να έχουν σωριαστεί στο πάτωμα μετά την είσοδο των πυροσβεστών. Χρειάζεται, επίσης, προσοχή και σχολαστικότητα, γιατί ένα μικρό παιδί καταλαμβάνει πολύ λίγο χώρο και μπορεί να μη γίνει αμέσως αντιληπτό.
Σε περίπτωση που έχει εγκλωβιστεί κάποιο βρέφος, η κούνια του είναι πιο εύκολο να εντοπιστεί από τις ρόδες και τα κάγκελα στα πλάγια. Αλλωστε, ένα μωρό δεν είναι σε θέση να ξεφύγει μόνο του από τον τόπο της πυρκαγιάς. Ωστόσο, ακόμη και τότε χρειάζεται μεγάλη προσοχή, γιατί με την κακή ορατότητα που επικρατεί στο δωμάτιο, δεν είναι καθόλου απίθανο να μπερδέψουν μια κούκλα για πραγματικό μωρό, ειδικά σήμερα, που υπάρχουν κούκλες, οι οποίες μιλάνε ή κλαίνε, όταν τις αγγίζεις. Μόλις οι πυροσβέστες ανακαλύψουν κάτι που μοιάζει με μωρό, θα πρέπει να πλησιάσουν το πρόσωπο τους στο δικό του, για να δουν καλύτερα και να ακούσουν την ανάσα του ή να φωτίσουν το βρέφος με το φακό και να το ψηλαφίσουν, για να αισθανθούν το ζεστό και απαλό δέρμα του. Θα ήταν τραγικό, να βγάλουν από το κτίριο μια κούκλα, ενώ το αληθινό μωρό θα έχει μείνει αβοήθητο μέσα στις φλόγες.
Επιπλέον παράγοντες
Σύμφωνα με τον Αίημος, «τα παιδιά είναι πιθανό να ακολουθήσουν τα μεγαλύτερα αδέλφια τους και να βασιστούν σε αυτά σε περίπτωση κινδύνου, όταν οι γονείς τους απουσιάζουν. Αυτό είναι θετικό, ιδίως αν τα μεγαλύτερα αδέλφια γνωρίζουν βασικούς κανόνες ασφάλειας και εκκένωσης του σπιτιού σε περίπτωση πυρκαγιάς, οπότε θα υποδείξουν και στα μικρότερα τι πρέπει να κάνουν. Επιπλέον, τα αδέλφια είναι πολύ πιθανό να γνωρίζουν τις κρυψώνες των μικρότερων. Από τα τελευταία χρόνια της παιδικής ηλικίας, καθώς μπαίνουν στην
εφηβεία, τα παιδιά εμφανίζουν συχνά τάσεις ηρωισμού και μια αξιοσημείωτη ικανότητα να σκέπτονται καθαρά για το πώς θα πρέπει να συμπεριφερθούν σε δύσκολες καταστάσεις».
Οι πυροσβέστες θα πρέπει να εξετάσουν σοβαρά το ενδεχόμενο τα μικρότερα παιδιά να έχουν αφεθεί στην κρίση των μεγαλύτερων αδελφών τους, για να τα οδηγήσουν σε κάποιο ασφαλές σημείο. Η εμπειρία μας έχει διδάξει και η παιδική ψυχολογία ενισχύει την άποψη, ότι αν οι πυροσβέστες καταφέρουν να εντοπίσουν το ένα από τα παιδιά που αγνοούνται, τα υπόλοιπα είναι πολύ πιθανό να βρίσκονται κάπου πολύ κοντά σε αυτό.
Μόλις, λοιπόν, εντοπιστεί το ένα παιδί, καλό είναι η έρευνα να συνεχίζεται από εκείνο το σημείο. Άσχετα από τις συνθήκες, οι πυροσβέστες πρέπει να εξαντλήσουν όλες τις πιθανότητες να ανακαλύψουν και τα υπόλοιπα παιδιά στην ίδια περιοχή.
Συμπεράσματα
Όταν υπάρχουν εγκλωβισμένα παιδιά, οι παράγοντες που πρέπει να ληφθούν υπόψη για μια επιτυχημένη επιχείρηση διάσωσης, είναι:
•  Να υπάρχουν στον τόπο του συμβάντος επαρκείς δυνάμεις.
•  Γνώση του χώρου και διαίρεση σε τομείς.
•  Συνεχής επικοινωνία μεταξύ των ομάδων διάσωσης, αλλά και με τον επικεφαλής.
•  Σχεδιασμός και διεξαγωγή γρήγορης και σχολαστικής αρχικής έρευνας.
•  Άντληση πληροφοριών, από αξιόπιστες πηγές, για τα σημεία όπου είναι πιθανό να έχουν καταφύγει ή να έχουν εγκλωβιστεί τα παιδιά.
•  Γνώση της παιδικής ψυχολογίας και συμπεριφοράς.
Η Πυροσβεστική Υπηρεσία θα πρέπει να ενημερώσει τους γονείς για τους κινδύνους που εγκυμονεί η ελλιπής επίβλεψη των παιδιών. Με τον τρόπο αυτό, υπάρχει ελπίδα, να μειωθούν οι περιπτώσεις κατά τις οποίες μικρά παιδιά βρίσκονται μόνα τους την ώρα της πυρκαγιάς, χωρίς την παρουσία κάποιου ενηλίκου. Στον τόπο του συμβάντος, η πυροσβεστική τακτική και η παιδική ψυχολογία είναι παράγοντες αλληλένδετοι και πρέπει να συνεκτιμώνται, για να επιτευχθεί η διάσωση των παιδιών που κινδυνεύουν.
Πηγή:
«Τhe fireground, Search & Child Psychology» του Dan Noonan από
το περιοδικό Firehouse · Μάρτιος
1998.
Ελεύθερη Απόδοση:
Πυροσβέστρια Αποστολοπούλου*
Ευαγγελία
Πυροσβέστρια Σψυρή Κατερίνα*

* (Ο βαθμός και η ιδιότητα του συγγραφέα κατά την δημοσίευση του άρθρου)

ΠΥΡΟΣΒΕΣΤΙΚΗ ΕΠΙΘΕΩΡΗΣΗ ΜΑΙΟΣ – ΙΟΥΝΙΟΣ 2000

]]>
https://www.firefighters.gr/2011/07/11/erevna-diasosi-ke-pediki-psichologia/feed/ 0
Ιδιαίτερες δυσκολίες στην αντιμετώπιση πυρκαγιών στα περιαστικά δάση https://www.firefighters.gr/2011/07/11/idieteres-diskolies-stin-antimetopisi-pirkagion-sta-periastika-dasi-2/ https://www.firefighters.gr/2011/07/11/idieteres-diskolies-stin-antimetopisi-pirkagion-sta-periastika-dasi-2/#comments Mon, 11 Jul 2011 16:47:58 +0000 vavel https://www.firefighters.gr/?p=374 ]]> Ιδιαίτερες δυσκολίες στην αντιμετώπιση πυρκαγιών στα περιαστικά δάση

 
του Δρ. Γαβριήλ Ξανθόπουλου, Δασολόγου Ειδικού στις Δασικές Πυρκαγιές
Περίληψη
Οι πυρκαγιές στα περιαστικά δάση αποτελούν μια φυσική καταστροφή, που η αντιμετώπιση της παρουσιάζει πολλές ιδιαιτερότητες και ειδικές δυσκολίες. Στην εργασία αυτή, επισημαίνονται οι κυριότερες ιδιαιτερότητες γενικά και όπως αυτές εμφανίζονται στον ελληνικό χώρο, γίνονται αναφορές και παραλληλισμοί με τα αντίστοιχα προβλήματα σε άλλες πυρόπληκτες χώρες και προτείνονται μέτρα για τη βελτίωση της κατάστασης.
Λέξεις κλειδιά: δασικές πυρκαγιές, περιαστικά δάση, δασοπυρόσβεση.
Εισαγωγή
Οι πυρκαγιές στα περιαστικά δάση είναι ένα πρόβλημα, που τα τελευταία είκοσι χρόνια έχει αναδειχθεί σε ξεχωριστό Θέμα μεγάλης σημασίας και συγκεντρώνει ιδιαίτερο ενδιαφέρον από τους επιστήμονες και τους επαγγελματίες, που ασχολούνται με τις δασικές πυρκαγιές σε όλο τον κόσμο. Χαρακτηριστικά, το πρόβλημα αυτό έχει αποτελέσει κεντρικό θέμα συνεδρίων (fischer and Arno 1988, National wildfire foundation 1992 Tymstra  1994) και βιβλίων (Queen 1993, Slauther 1996), ενώ σε αυτό επικεντρώνεται, επίσης, η περιοδική έκδοση με τίτλο «wildefire news and notes» της Εθνικής Ένωσης Πυροπροστασίας (National Fire protection) των ΗΠΑ. Τα τελευταία, μάλιστα, χρόνια, η άμεση και αποτελεσματική κάλυψη από τα Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης (ΜΜΕ) έχει κάνει τον απλό πολίτη μάρτυρα και μέτοχο του δέους και της καταστροφής που συνεπάγεται μια τέτοια πυρκαγιά, πολύ πριν αυτή παρουσιαστεί διεξοδικά, τεκμηριωμένα και στις σωστές της διαστάσεις από τα ειδικά έντυπα του χώρου.
Οι πυρκαγιές των περιαστικών δασών παρουσιάζουν πολλές ιδιαιτερότητες και ειδικές δυσκολίες και συνεπώς, απαιτούν ένα διαφορετικό τρόπο αντιμετώπισης. Τα προβλήματα που πρέπει να αντιμετωπισθούν, είναι τόσα πολλά και τόσο περίπλοκα, που ακόμη και καλά οργανωμένες δασοπυροσβεστικές δυνάμεις αδυνατούν να ελέγξουν το μέγεθος της καταστροφής. Έτσι, παραδείγματος χάρη, σε μια «μέση κακή» χρονιά στην Καλιφόρνια, μέσα σε εννέα ημέρες (26/10 έως 3/11), 23 πυρκαγιές έκαψαν 84.000 εκτάρια, κατέστρεψαν ολοσχερώς 731 κατοικίες και προξένησαν ζημιές σε άλλες 200, παρά τις προσπάθειες 8.000 δασοπυροσβεστών (Ανώνυμος 1993). Στην άλλη άκρη του κόσμου, στην Αυστραλία, δεκάδες κατοικίες χάνονται κάθε χρόνο από τις πυρκαγιές που φθάνουν μέχρι τα προάστια πόλεων, με πιο πρόσφατο παράδειγμα τις πυρκαγιές γύρω από το Σίδνεϋ, που έλαβαν ιδιαίτερα μεγάλη δημοσιότητα. Και στη Μεσογειακή Ευρώπη, όμως, τέτοιες πυρκαγιές κάθε άλλο παρά άγνωστες είναι. Στην καλά οργανωμένη για αντιμετώπιση πυρκαγιών Νότια Γαλλία, μία μόνο πυρκαγιά στα προάστια της Μασσαλίας έκαψε μέσα σε δύο εικοσιτετράωρα (25-27 Ιουλίου 1997) 4.000 εκτάρια θάμνων και πευκοδάσους, παρά τις προσπάθειες του συνόλου σχεδόν των πυροσβεστικών δυνάμεων (Pidello 1997). Αντίστοιχα, στην Ελλάδα είναι νωπές στη μνήμη, μεταξύ άλλων, η πυρκαγιά της Πεντέλης (21-
24 Ιουλίου 1995), που μέσα σε τρεις ημέρες έκαψε 6.500 εκτάρια και κατέστρεψε περί τα 100 κτίσματα διαφόρων κατηγοριών, η πυρκαγιά του δάαους-πάρκου Θεσσαλονίκης (6-7 Ιουλίου 1997), που έκαψε περί τα 1.700 εκτάρια, οι πολλές ταυτόχρονες πυρκαγιές της 6ης Ιουλίου 1998 (Σαλαμίνα, Βαρυμπόμπη, Αυλώνας, Δήλεσι, Κινε’ττα, κ.α.), στις οποίες χάθηκαν εκτός από δεκάδες κατοικίες και δύο ανθρώπινες ζωές, αλλά και η πυρκαγιά της Πεντέλης (3-7 Αυγούστου 1998), που σε ένα εικοσιτετράωρο έκαψε περί τα 1.700 εκτάρια δάσους, κατέστρεψε στο πέρασμα της αρκετά κτίσματα και στοίχισε τη ζωή ενός πολίτη.
Η ιδιαίτερη δυσκολία που υπάρχει στην αντιμετώπιση πυρκαγιών στα περιαστικά δάση, οφείλεται στη διαφορετικότητα τους. Συγκεκριμένα, διαφέρουν από τις συνηθισμένες δασικές πυρκαγιές ως προς:

• την ύπαρξη μεγάλου αριθμού κατοίκων και επομένως, τον κίνδυνο απώλειας ανθρώπινων ζωών, που έχει σαν αποτέλεσμα τη δημιουργία ιδιαίτερων συνθηκίόν δασοπυρόσβεσης,

• την ύπαρξη συγκεντρωμένων περιουσιακών στοιχείων (οικιών, επιχειρήσεων, αυτοκινήτων, υποδομών κλπ.), που έχουν μεγάλη και προφανή οικονομική αξία,

• την πιθανή ύπαρξη σημαντικών διαφορών στη σύνθεση και την κατανομή στο χώρο της καύσιμης ύλης,

• την πιθανή επίδραση επί των στοιχείων του περιβάλλοντος (καύσιμη ύλη, άνεμος) των κτιρίων και των άλλων στοιχείων οικιστικής ανάπτυξης της περιοχής

• την ύπαρξη υποδομών όπως δρόμοι, σημεία υδροληψίας, δίκτυα ηλεκτρισμού, τηλεφώνου, κλπ.,

• την αφιέρωση πολλαπλάσιας προβολής από τα Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης και την εκδήλωση μεγάλου ενδιαφέροντος τόσο από τους πολίτες, όσο και από τους πολιτικούς.

Όλα αυτά τα στοιχεία συνθέτουν μία ιδιαίτερη πραγματικότητα, που είναι εξαιρετικά δύσκολη για τις δασοπυροσβεστικές δυνάμεις. Η πραγματικότητα αυτή απαιτεί ειδική γνώση και προετοιμασία από όλους τους υπεύθυνους για την αντιμετώπιση των πυρκαγιών και την προστασία των πολιτών, φορείς.
Στην παρούσα εργασία, γίνεται προσπάθεια για μια μεθοδική περιγραφή και ανάλυση αυτής της πραγματικότητας, γενικά και των ιδιαίτερων προβλημάτων που παρουσιάζονται στον ελληνικό χώρο, ειδικότερα.

Ιδιαίτερα τεχνικά χαρακτηριστικά της δασοπυρόσβεσης στα περιαστικά δάση

Η δασοπυρόσβεση στα περιαστικά δάση παρουσιάζει, σε σύγκριση με την αντιμετώπιση των υπόλοιπων δασικών πυρκαγιών, κάποια θετικά χαρακτηριστικά που ευνοούν τις δασοπυροσβεστικές δυνάμεις, αλλά και σημαντικό αριθμό αρνητικών χαρακτηριστικών. Τα σημαντικότερα θετικά χαρακτηριστικά είναι:

• Ο αριθμός των πυροσβεστικών οχημάτων (Π/Ο) είναι, συνήθως, σχετικά μεγάλος.
• Είναι εύκολη η γρήγορη πρόσβαση στη φωτιά. Συνήθως, υπάρχει επαρκές οδικό δίκτυο, ώστε είναι δυνατό να πλησιάσουν τα Π/Ο την πυρκαγιά τόσο στο μέτωπο, όσο και στα άλλα τμήματα της. Κατά κανόνα, είναι εύκολος ο ανεφοδιασμός των Π/Ο με νερό. Στις περισσότερες περιοχές, υπάρχουν δεξαμενές, νερού, δίκτυο ύδρευσης και κρουνοί υδροληψίας. Ακόμη, συνήθως, είναι διαθέσιμα βυτιοφόρο οχήματα, που μπορούν να μεταφέρουν νερό στα πυροσβεστικά οχήματα.
Είναι εύκολος ο ανεφοδιασμός των Π/Ο με καύσιμα, καθώς επίσης η διοικητική μέριμνα για το προσωπικό και οι αλλαγές βάρδιας.
Η καύσιμη ύλη συχνά εμφανίζει ασυνέχειες, με αποτέλεσμα μεταβολές στη συμπεριφορά της φωτιάς, τις οποίες μπορούν να προβλέψουν και να εκμεταλλευτούν οι δασοπυροαβεστικές δυνάμεις. Παρουσιάζονται ανοιχτά πεδία, όπως γήπεδα και ζώνες χωρίς βλάστηση, που κάνουν δυνατή την προσγείωση ελικοπτέρων, τη χρήση τους ως σημείων συγκέντρωσης και ανεφοδιασμού των πυροσβεστικών μέσων και τον ορισμό τους ως χώρων ασφάλειας, σε περίπτωση κινδύνου.                 • Γενικά, υπάρχουν δυνατότητες διαφυγής μέσω του οδικού δικτύου ή αναζήτησης καταφυγίου σε κατοικίες ή προκαθορισμένους χώρους ασφάλειας.
• Κατά κανόνα, εφόσον μια πυρκαγιά ξεφύγει από την αρχική προσβολή, είναι δυνατή η εξεύρεση κατάλληλων χώρων σε δημόσια ή και ιδιωτικά κτίρια για την αποτελεσματική λειτουργία τοπικού κέντρου συντονισμού της πυρκαγιάς. Τα στοιχεία που κάνουν ένα κτίριο κατάλληλο για το σκοπό αυτό, είναι η δυνατότητα παρακολούθησης της πυρκαγιάς και ακίνδυνης πρόσβασης σε αυτή, η ύπαρξη μίας ή περισσότερων τηλεφωνικών γραμμών, ηλεκτρικού ρεύματος για διευκόλυνση λειτουργίας κατά τη νύκτα, πόσιμου νερού και λοιπών βασικών ευκολιών.
Αντίθετα από τα παραπάνω, οι πυρκαγιές περιαστικών δασών έχουν και πολύ σημαντικά αρνητικά χαρακτηριστικά, που οι δασοπυροσβεστικές δυνάμεις οφείλουν να γνωρίζουν καλά και να τα λαμβάνουν υπόψη στο σχεδιασμό τους:

• Οι δασοπυροσβέστες κινούνται σε χώρους και εμπλέκονται σε καταστάσεις, όπου υπάρχουν ιδιαίτεροι κίνδυνοι, οι οποίοι δεν απαντώνται συνήθως στις δασικές πυρκαγιές και με τους οποίους δεν είναι εξοικειωμένοι. Τέτοιοι κίνδυνοι αντιμετω-
πίζονται ιδίως κατά την κατάσβεση κατοικιών και περιλαμβάνουν την ύπαρξη ηλεκτρικού ρεύματος, χημικών ουσιών, άλλων μη-δασικών καυσίμων (φιαλών, δοχείων ή δεξαμενών υγραερίου, βενζίνης, πετρελαίου κλπ.). Επίσης, αντιμετωπίζουν επικίνδυνα φαινόμενα συμπεριφοράς της φωτιάς (π.χ. Flashover), που είναι άγνωστα στις δασικές πυρκαγιές. Λόγω των ανθρώπινων ζωών και των περιουσιών που κινδυνεύουν και της γενικότερης πίεσης που ασκείται από τους κατοίκους, τους τοπικούς ιθύνοντες, αλλά και τους επικεφαλής τους, για γρήγορο έλεγχο
της φωτιάς, οι δασοπυροσβέστες, πολλές φορές, εκθέτουν τον εαυτό τους σε υπερβολικό κίνδυνο.                                    • Η χρήση των δασοπυροσβεστικών αεροσκαφών, για την κατάσβεση τμημάτων της περιμέτρου της πυρκαγιάς ανάμεσα σε κατοικίες, είναι τεχνικά πολύ δύσκολη, λόγω της απαιτούμενης προσπάθειας, ώστε να αποφευχθούν ζημιές. Το μεγαλύτερο, όμως, πρόβλημα για τους πιλότους είναι ότι υπάρχει σημαντικός κίνδυνος ατυχήματος, εάν βρεθεί άνθρωπος κάτω από το υλικό (νερό, αφρός, επιβραδυντικό) της ρίψης. Στις συνήθεις δασικές πυρκαγιές, η επικοινωνία των πιλότων μέσω ασυρμάτου με το συντονιστή στο έδαφος και η καλή οργάνωση των επίγειων δυνάμεων, ουσιαστικά, μηδενίζουν αυτό τον κίνδυνο. Στις πυρκαγιές των περιαστικών δασών, όμως, υπάρχει μεγάλος αριθμός πολιτών, που συχνά είναι σε σύγχυση ή κατέχονται από πανικό, βλέποντας την περιουσία τους σε άμεσο κίνδυνο. Έτσι, ο αποτελεσματικός έλεγχος αυτών και η έγκαιρη ειδοποίηση τους, για απομάκρυνση από τη ζώνη των ρίψεων, είναι δύσκολο να εξασφαλισθεί. Όταν μια πυρκαγιά πάρει μεγάλες διαστάσεις, η χρήση της φωτιάς για να αντιμετωπισθεί η φωτιά (αντίπυρ), είναι συχνά ένα από τα τελευταία όπλα των δασοπυροσβεστικών δυνάμεων για τον έλεγχο του μετώπου. Στην περίπτωση, όμως,πυρκαγιών σε περιαστικά δάση, η χρήση αυτή είναι παρακινδυνευμένη (κίνδυνος εγκλωβισμού πολιτών, καταστροφής περιουσιακών στοιχείων κλπ.) και ουσιαστικά, αποκλείεται.

Ιδιαίτερες δυσκολίες στο συντονισμό πυρκαγιών σε περιαστικά δάση

Η διαφορετικότητα των πυρκαγιών σε περιαστικά δάση έχει σαν αποτέλεσμα την ύπαρξη ιδιαίτερων δυσκολιών στο συντονισμό της αντιμετώπισης τους. Τέτοιες δυσκολίες είναι:
• η εμπλοκή πολλών φορέων στις προσπάθειες αντιμετώπισης της πυρκαγιάς, με αποτέλεσμα τη γεωμετρική αύξηση της δυσκολίας σωστού συντονισμού του έργου τους,
• η μεγάλη σημασία που πρέπει να δοθεί σε κάθε. ενέργεια, με στόχο την αποφυγή απώλειας ζωής και τον περιορισμό της καταστροφής περιουσιακών στοιχείων, ενώ ο κίνδυνος είναι πολύ μεγάλος,
• η ύπαρξη στον τόπο της πυρκαγιάς πολλών άμεσα ενδιαφερόμενων (κατοίκων, εκπροσώπων της Τοπικής Αυτοδιοίκησης κλπ.), που εκ των πραγμάτων εμπλέκονται και επηρεάζουν με αλληλοσυγκρουόμενες απαιτήσεις, εκκλήσεις και άλλη ψυχολογική πίεση τις επιλογές τόσο των συντονιστών, όσο και των δασοπυροσβεστών, καθώς επίσης
• η πιθανή εμφάνιση ερωτηματικών ως προς την ανάγκη εκκένωσης απειλούμενων περιοχών από τους κατοίκους. Οι σχετικές αποφάσεις έχουν βαρύνουσα σημασία, είναι χρονικά κρίσιμες και από αυτές επηρεάζεται άμεσα το όλο σχέδιο αντιμετώπισης. Οι παράγοντες που πρέπει να ληφθούν υπόψη, είναι πάρα πολλοί και απαιτείται καλή γνώση τόσο του μεγέθους του προβλήματος, των εναλλακτικών λύσεων, του απαιτουμένου χρόνου, αλλά και των δυνατοτήτων των δυνάμεων που θα αναλάβουν ένα τέτοιο έργο (Abernathy 1998).                                                                                     Από τα παραπάνω γίνεται εμφανές, ότι το έργο του συντονισμού είναι ιδιαίτερα δύσκολο. Η ανάγκη για έμπειρο και ιδιαίτερα ικανό συντονιστή είναι προφανής. Επιπλέον, όμως, ο συντονιστής πρέπει να έχει καλή γνώση της περιοχής και να μπορεί να συνεργάζεται καλά με τους εκπροσώπους των εμπλεκόμενων φορέων. Η εξασφάλιση καλής επικοινωνίας με τους διάφορους τομείς του μετώπου, η σωστή πρόβλεψη της εξέλιξης της κατάστασης και η κατάλληλη αξιοποίηση όλων των διαθέσιμων μέσων και πόρων αποτελούν κρίσιμα στοιχεία για την επιτυχία της αποστολής του συντονιστή.

Αντιμετώπιση των πυρκαγιών σε περιαστικά δάση στην Ελλάδα με βάση την υπάρχουσα εμπειρία

Στη σύγχρονη ελληνική πραγματικότητα, κατά την τελευταία εικοσαετία, έχει καταγραφεί σημαντικός αριθμός πυρκαγιών σε περιαστικά δάση, πολλές από τις οποίες υπήρξαν ιδιαίτερα καταστροφικές. Αυτό ισχύει τόσο για την Αθήνα και τη θεσσαλονίκη, όσο και για πολλές άλλες επαρχιακές πόλεις και κωμοπόλεις (Καβάλα, Βόλος, Πάτρα, Λιβαδειά κλπ.).
Η ιδιαίτερη έμφαση και προσπάθεια που δίνεται στις πυρκαγιές αυτές, έχει σαν αποτέλεσμα η συντριπτική πλειοψηφία τους να ελέγχεται ταχύτατα. Σε αυτό συντελεί η άμεση αναγγελία της πυρκαγιάς από τους κατοίκους και ο ρόλος των θετικών χαρακτηριστικών που προαναφέρθηκαν. Έτσι, παραδείγματος χάρη, κατά την αρχή της αντιπυρικής περιόδου του 1996 (15 Ιουνίου-15 Ιουλίου), σημειώθηκαν 18 τουλάχιστον πυρκαγιές στα περιαστικά δάση της Αθήνας (Ν. Λιόσια,
Βύρωνας, Παπάγου, Κηφισιά, Πεντέλη κλπ.), κάτω από συνθήκες που μερικές φορές ήταν ιδιαίτερα αντίξοες. Όμως, η γρήγορη αναγγελία και η συντονισμένη κινητοποίηση της Δασικής Υπηρεσίας, του Πυροσβεστικού Σώματος και της Αεροπορίας, καθώς και η αρωγή των Οργανισμών Τοπικής Αυτοδιοίκησης (ΟΤΑ) είχαν σαν αποτέλεσμα τον ταχύτατο έλεγχο όλων των πυρκαγιών και την αποφυγή καταστροφών.
Οι πυρκαγιές που ξεφεύγουν από την αρχική προσβολή και προξενούν μεγάλες καταστροφές, είναι σχετικά λίγες και συνήθως, συμβαίνουν κάτω από εξαιρετικά αντίξοες συνθήκες. Βέβαια, είναι αυτές ακριβώς οι λίγες πυρκαγιές, που μένουν χαραγμένες στη μνήμη του πολίτη. Σε αυτές παρουσιάζονται τα ιδιαίτερα προβλήματα και οι αδυναμίες του δασοπυροσβεστικού μηχανισμού και σε αυτές πρέπει να αναζητηθούν εκείνα τα επί μέρους στοιχεία, που χρειάζονται βελτίωση. Προτεραιότητα, βέβαια, στην αναζήτηση αυτή έχουν οι επίγειες δυνάμεις, που αποτελούν τον ακρογωνιαίο λίθο του δασοπυροσβεστικού μηχανισμού.

α. Επίγειες δυνάμεις
Ως προς τις επίγειες δυνάμεις, το μεγαλύτερο πρόβλημα είναι αυτό του συντονισμού, εφόσον στις πυρκαγιές περιαστικών δασών εκτός από την Πυροσβεστική Υπηρεσία εμπλέκονται συχνά η Αστυνομία, οι Ένοπλες Δυνάμεις, η Δασική Υπηρεσία, στελέχη της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, άλλες κρατικές υπηρεσίες, οργανωμένοι εθελοντές και απλοί πολίτες-εθελοντές. Τα παρατηρούμενα σοβαρά προβλήματα συντονισμού των εμπλεκόμενων φορέων οφείλονται κυρίως σε:
• διαφορετική φιλοσοφία έργου μεταξύ των εμπλεκομένων,
• λήψη οδηγιών από διαφορετικούς επικεφαλής, που έχουν διαφορετικές προτεραιότητες στο μυαλό τους,                        • αδυναμίες ως προς την επικοινωνία, με κυριότερο πρόβλημα την ασυμβατότητα ασυρμάτων μεταξύ των φορέων. Εξίσου σημαντικό, αν και όχι τόσο προφανές, είναι το πρόβλημα της έλλειψης κοινής τεχνικής ορολογίας μεταξύ των εμπλεκόμενων δυνάμεων. Το αποτέλεσμα των ανωτέρω είναι να υπάρχει σύγχυση προτεραιοτήτων, που οδηγεί σε αρνητικά αποτελέσματα. Πολλές φορές, παρατηρείται επικέντρωση δυνάμεων για τη σωτηρία μερικών περιουσιών, που συχνά συνεπάγεται την ανεξέλεγκτη παραπέρα εξάπλωση της πυρκαγιάς και κίνδυνο καταστροφής άλλων περιουσιών. Αυτό οφείλεται, συνήθως, σε αλληλοσυγκρουόμενα αιτήματα και πιέσεις από πολίτες, αλλά και πολιτικούς. Έτσι, δεν εκτελείται το έργο που επιβάλλει ο γενικός σχεδιασμός, με αποτέλεσμα την αχρήστευση του τελευταίου ή την ανάγκη τροποποίησης.
Ένα άλλο μειονέκτημα, που παρατηρείται κατά την αντιμετώπιση μεγάλων πυρκαγιών στη χώρα και που είναι ιδιαίτερα σημαντικό για την καταπολέμηση πυρκαγιών στα περιαστικά δάση, είναι η έλλειψη στήριξης του σχεδιασμού από επιστημονική πρόβλεψη της συμπεριφοράς και της εξέλιξης της πυρκαγιάς. Έτσι, σημαντικές αποφάσεις, όπως αυτές που αφορούν τις προτεραιότητες σε διάφορα μέτωπα, τη διοχέτευση της κυκλοφορίας των σχημάτων από εναλλακτικές οδούς και την ανάγκη για έγκαιρη απομάκρυνση του πληθυσμού, λαμβάνονται εμπειρικά, βασιζόμενες στην κρίση των συντονιστών και μόνο.

β. Εναέρια μέσα
Το έργο των πιλότων των αεροσκαφών και των ελικοπτέρων που εμπλέκονται στη δασοπυρόσβεση, είναι γενικά πολύ δύσκολο, όταν όμως η αποστολή αφορά περιοχές στη ζώνη μίξης δασών και κατοικιών, τότε γίνεται ιδιαίτερα απαιτητικό και επικίνδυνο. Αυτό οφείλεται τόσο στις δύσκολες αντικειμενικά συνθήκες, όσο και στη μεγάλη ψυχολογική πίεση που αντιμετωπίζουν οι πιλότοι, λόγω:
• των συγκρουόμενων απαιτήσεων και αιτημάτων από το έδαφος,
• της ύπαρξης ιδιαίτερων κινδύνων, όπως καλώδια μεταφοράς ηλεκτρισμού, κεραίες, πτήση πολλαπλών εναέριων μέσων κλπ.,
• της ύπαρξης στο έδαφος πολιτών που δεν έχουν επικοινωνία με τους δασοπυροσβέστες ή δεν έχουν την απαραίτητη πειθαρχία και κατανόηση του κινδύνου, ώστε να εκκενώσουν εγκαίρως την περιοχή ρίψεων,
• της ανάγκης εξαιρετικής ακρίβειας των ρίψεων, ώστε να επιτευχθούν τα επιθυμητά αποτελέσματα, αποφεύγοντας παράλληλα καταστροφές περιουσιακών στοιχείων. Η ύπαρξη μεγάλης εμπειρίας από την πλευρά των πιλότων είναι ο σημαντικότερος παράγοντας για την αποτελεσματική δράση των εναέριων μέσων στις απαιτητικές αυτές συνθήκες. Εξίσου απαραίτητη, όμως, είναι η ύπαρξη έμπειρου συντονιστή στο έδαφος, που να δίνει σαφείς οδηγίες στους πιλότους, ενημερώνοντας τους παράλληλα και για την κατάσταση από πλευράς ύπαρξης ή μη πολιτών και δασοπυροσβεστικών δυνάμεων στο έδαφος.
Τα ελικόπτερα, συχνά, αποδεικνύονται πιο κατάλληλα για το έργο της αντιμετώπισης των πυρκαγιών στα περιαστικά δάση, γιατί έχουν γενικά μεγαλύτερη ακρίβεια ρίψεων, μεταφέρουν κατά κανόνα μικρότερη ποσότητα νερού από τα αεροσκάφη και αφήνουν το φορτίο τους με μικρότερη ταχύτητα. Έτσι, μειώνεται ο κίνδυνος σοβαρών τραυματισμών ανθρώπων στο έδαφος. Ακόμη, έχουν τη δυνατότητα να παραλάβουν το συντονιστή από κάποιο ασφαλές σημείο προσγείωσης, δίνοντας του την πολύτιμη ευκαιρία να εκτιμήσει την κατάσταση από ψηλά.

γ. Τοπική Αυτοδιοίκηση
Ιδιαίτερη αναφορά πρέπει να γίνει στην εμπλοκή της Τοπικής Αυτοδιοίκησης στην αντιμετώπιση πυρκαγιών, που εκδηλώνονται στα περιαστικά δάση της περιοχής της. Η εκπροσώπηση, ο βαθμός οργάνωσης και η διάθεση συμμετοχής της Τοπικής Αυτοδιοίκησης ποικίλουν. Αυτό εξαρτάται τόσο από την προσωπικότητα των εκπροσώπων, όσο και από την προηγούμενη συνεργασία στην αντιμετώπιση πυρκαγιών. Συχνά, παρουσιάζονται φαινόμενα, όπου το κύριο ζητούμενο είναι η προσωπική προβολή δημάρχων και κοινοταρχών στα Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης (ΜΜΕ). Αντίθετα, σε πολλές περιπτώσεις, οι εκπρόσωποι των ΟΤΑ έχουν κρίσιμη συμβολή με διάφορους τρόπους, όπως:
• συνεργασία στο κέντρο συντονισμού, με παροχή πληθώρας χρήσιμων πληροφοριών, τηλεφώνων κλπ.,
• διάθεση υδροφόρων οχημάτων για την τροφοδοσία των Π/Ο με νερό, καθώς και άλλων οχημάτων και εργαλείων,
• εξασφάλιση τροφοδοσίας και πόσιμου νερού για τις δασοπυρόσβεση κές δυνάμεις,
• ενημέρωση των ανησυχούντων κατοίκων από ανθρώπους τους οποίους γνωρίζουν και εμπιστεύονται και
• παροχή βοήθειας και υποστήριξης, σε περιπτώσεις που εξετάζεται η ανάγκη εκκένωσης μιας περιοχής.
Κλειδί για την καλή αξιοποίηση των δυνατοτήτων προσφοράς της Τοπικής Αυτοδιοίκησης είναι η ύπαρξη εκ των προτέρων σχεδιασμού του τρόπου εμπλοκής (περιλαμβανομένης και της τακτικής ενημέρωσης για τις εξελίξεις και τον σχεδιασμό), η γνώση των διατιθεμένων μέσων και προσωπικού, καθώς και η δυνατότητα άμεσης κινητοποίησης τους.

δ. Εθελοντικοί σύλλογοι
Ιδιαίτερα κατά τα τελευταία χρόνια, η ευαισθητοποίηση μέρους των πολιτών σε οικολογικά θέματα και ιδιαίτερα η καλλιέργεια αγάπης για το δάσος έχει οδηγήσει στη δημιουργία εθελοντικών συλλόγων προστασίας του δάσους, σε διάφορες περιοχές. Ιδιαίτερα στην περιοχή της Αττικής, ορισμένοι από αυτούς τους συλλόγους έχουν σημαντικό αριθμό μελών και συνεργάζονται ικανοποιητικά με τις αρχές. Γενικά:
• Η δυναμικότητα, τα κίνητρα και η αποτελεσματικότητα της εμπλοκής τους ποικίλουν αρκετά.
• Πολλοί σύλλογοι προσφέρουν σημαντικό έργο τόσο στην πρόληψη (κυρίως πυροφύλαξη), όσο και κατά την καταστολή. Η άμεση συμβολή στην ίδια τη δασοπυρόσβεση είναι μικρή, καθώς δε διαθέτουν σημαντικά πυροσβεστικά μέσα, εκπαίδευση και καθοδήγηση για συντονισμό με τις άλλες δασοπυροσβεστικές δυνάμεις.                                             • Καθοδηγούν, με ιδιαίτερη επιτυχία, τα νέο-αφικνούμενα Π/Ο προς την πυρκαγιά, λόγω γνώσης του οδικού δικτύου. Επίσης, σε πολλές περιπτώσεις, βοηθούν σε θέματα επικοινωνιών (πολλοί διαθέτουν CΒ), διευκόλυνσης της κυκλοφορίας κλπ.
Και για τους συλλόγους, ισχύει η ανάγκη για την εκ των προτέρων ένταξη τους στο σχεδιασμό κινητοποίησης, όπως και για την Τοπική Αυτοδιοίκηση. Επιπλέον, όμως, είναι σημαντικό να αναγνωρισθεί η προσφορά τους από την πολιτεία, ώστε να ενθαρρυνθούν τα μέλη τους, για να συνεχίσουν την προσπάθεια.

ε. Οι πολίτες
Στις μεγάλες πόλεις, οι πολίτες έχουν συνήθως λίγες και συχνά εσφαλμένες γνώσεις σχετικά με τις δασικές πυρκαγιές, την αντιμετώπιση τους και τους κινδύνους τους. Γενικά, η διάθεση προσφοράς από την πλευρά τους στην αντιμετώπιση των πυρκαγιών είναι μικρή, αλλά και όσοι προσπαθούν να βοηθήσουν, προσέρχονται κατά κανόνα χωρίς κανένα εργαλείο και είναι, συνήθως, ακατάλληλα ενδεδυμένοι.
Ιδιαίτερα μεγάλο πρόβλημα αποτελεί η άγνοια των πολιτών για τον κίνδυνο εγκλωβισμού από την πυρκαγιά. Συχνά, προσεγγίζουν την περιοχή της πυρκαγιάς από περιέργεια, δυσχεραίνοντας την κυκλοφορία στους δρόμους και εκθέτοντας σε κίνδυνο τόσο τον εαυτό τους, όσο και άλλους πολίτες, που προσπαθούν να απομακρυνθούν. Ακόμη, αυτή η συμπεριφορά δημιουργεί σημαντικά κωλύματα στην προσέγγιση και τους ελιγμούς των πυροσβεστικών οχημάτων, αλλά και στις ρίψεις των εναέριων μέσων, όπως προαναφέρθηκε.
Αγνοια υπάρχει, επίσης και σε σημαντικό ποσοστό των ιδιοκτητών κατοικιών που βρίσκονται σε επαφή με το δάσος, σχετικά με τον τρόπο προστασίας τους από δασικές πυρκαγιές. Ελάχιστα ή και καθόλου μέτρα λαμβάνονται πριν από την πυρκαγιά και, όταν αυτή συμβεί, κατά κανόνα δε γνωρίζουν τις βασικές αρχές προετοιμασίας και τις ενέργειες που πρέπει να κάνουν, ώστε να προστατεύσουν τους εαυτούς τους και την περιουσία τους από τον επερχόμενο κίνδυνο.

Τα Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης (ΜΜΕ)
Ιδιαίτερη αναφορά πρέπει να γίνει για το ρόλο των ΜΜΕ στην περίπτωση των πυρκαγιών σε περιαστικά δάση. Για τα ΜΜΕ, οι πυρκαγιές αυτές, περισσότερο από ό,τι οι λοιπές δασικές πυρκαγιές, προσφέρουν μια άριστη ευκαιρία για παρουσίαση ενός…. φλέγοντος θέματος υψηλής ακροαματικότητας ή αναγνωσιμότητας με εντυπωσιακές φωτογραφίες, βίντεο και συνεντεύξεις. Κατά κανόνα, μάλιστα, η μικρή απόσταση από τα αστικά κέντρα διευκολύνει τη μετάβαση των δημοσιογράφων στην περιοχή, τη σύνδεση και συχνά την απ’ ευθείας μετάδοση. Έτσι, οι πυρκαγιές αυτές εμφανίζονται στα πρωτοσέλιδα των εφημερίδων και στις πρώτες ειδήσεις της τηλεόρασης και του ραδιοφώνου, κατά κανόνα, μάλιστα, με ιδιαίτερα τυποποιημένους τίτλους («Εμπρηστές ξαναχτύπησαν», «Κράτος Νέρων», «Καμένη γη» κλπ.).
Η παρουσία των ΜΜΕ και η εκτενής παρουσίαση των πυρκαγιών αποτελεί σημαντική πίεση για τους εμπλεκόμενους φορείς, τους συντονιστές, αλλά και τους δασοπυροσβέστες. Συχνά, αποτελεί κίνητρο για την παρουσία πολιτικών, που εμφανίζονται ως συμμετέχοντες, χωρίς όμως ουσιαστική προσφορά. Το αποτέλεσμα της
πίεσης μπορεί να είναι γενικά θετικό (αποφυγή ολιγωρίας, προσπάθεια για καλό συντονισμό κλπ.), αλλά μπορεί να έχει κατά περίπτωση και αντίθετα αποτελέσματα (βιαστικές αποφάσεις, κινήσεις εντυπωσιασμού, υπερβολικός ζήλος κλπ.).
Τα περισσότερα ΜΜΕ, κατά κανόνα, ξεχνούν τις πυρκαγιές και το δάσος μετά το τέλος της αντιπυρικής περιόδου, κάτι για το οποίο, όμως, αφειδώς μέμφονται τους πολιτικούς κατά την ώρα της καταστροφής. Σπάνια ενημερώνουν τον αναγνώστη/θεατή σε βάθος με πρακτικές γνώσεις του τι πρέπει να κάνει πριν από την αντιπυρική περίοδο, έχοντας, έτσι, μερίδιο ευθύνης για την άγνοια των πολιτών. Όμως, κατά τα τελευταία χρόνια, υπάρχουν παραδείγματα τηλεοπτικών και ραδιοφωνικών σταθμών (πυρκαγιές Πεντέλης 1995, Δάσους-Πάρκου Θεσσαλονίκης 1997) που διέθεσαν πολύ χρόνο και απευθείας συνδέσεις, για να ενημερώσουν ουσιαστικά τους πολίτες, δίνοντας την ευκαιρία και σε υπεύθυνα πρόσωπα να δώσουν κρίσιμες οδηγίες. Η συνεισφορά αυτή είναι ιδιαίτερα σημαντική. Ακόμη, οι πληροφορίες από τον τόπο της πυρκαγιάς μπορούν σε ορισμένες περιπτώσεις (π.χ. απευθείας σύνδεσης με ελικόπτερο), να αποτελέσουν σημαντικό βοήθημα για τους συντονιστές.

Συμπεράσματα – Προτάσεις
Από όσα παρατέθηκαν παραπάνω, γίνεται εμφανές ότι τα προβλήματα που παρουσιάζονται στον ελληνικό χώρο είναι παρόμοια με αυτά που υπάρχουν σε αντίστοιχες περιπτώσεις στον υπόλοιπο κόσμο. Γενικά, ο έλεγχος πυρκαγιών στα περιαστικά δάση είναι εξαιρετικά δύσκολος, όταν οι συνθήκες είναι αντίξοες. Τη μεγαλύτερη σημασία ως προς τη δυσκολία της αντιμετώπισης και τη δυνατότητα μείωσης των καταστροφών έχουν τα γενικά χαρακτηριστικά
της περιοχής: βλάστηση, τοπογραφία, χαρακτηριστικά δόμησης (χωροταξία, πυκνότητα οικιών, χρησιμοποιούμενα δομικά υλικά κλπ.), υποδομή αντιμετώπισης πυρκαγιών (προδιαγραφές δικτύου δρόμων, δεξαμενές, δίκτυο μεταφοράς νερού, κρουνοί πλήρωσης των πυροσβεστικών οχημάτων κλπ.). Επιπλέον, όμως, των χαρακτηριστικών αυτών και με δεδομένο ότι τέτοιες πυρκαγιές είναι ουσιαστικά αναπόφευκτες, έχει μεγάλη σημασία να ληφθούν τα απαραίτητα μέτρα για τη βελτίωση της προετοιμασίας των πολιτών και των δασοπυροσβεστικών δυνάμεων για την αντιμετώπιση των προβλημάτων, που επισημάνθηκαν. Ειδικότερα, τονίζεται:
• η σημασία της ενημέρωσης του πληθυσμού, τόσο για τα κριτήρια που πρέπει να ακολουθούνται για τη δόμηση και διαμόρφωση των κατοικιών και του περιβάλλοντος χώρου στη ζώνη μίξης δασών και πόλεων, όσο και για τις επιλογές και τη συμπεριφορά του κάθε πολίτη κατά τη διάρκεια μιας πυρκαγιάς,
• η ανάγκη λήψης μέτρων μείωσης του κινδύνου στις κατοικίες που βρίσκονται μέσα ή κοντά σε δασικές εκτάσεις, αλλά και στις ίδιες τις εκτάσεις αυτές,
• η ανάγκη δημιουργίας και ελέγχου σημαντικών υποδομών, που διευκολύνουν την αντιμετώπιση των πυρκαγιών,
• η σημασία οργανωμένων και ουσιαστικών προσπαθειών για την αντιμετώπιση των αιτιών των πυρκαγιών. Στην κατεύθυνση αυτή, πέρα από την ενημέρωση και ευαισθητοποίηση των πολιτών, είναι ιδιαίτερη η σημασία της μεθοδικής διερεύνησης των αιτίων των πυρκαγιών στα περιαστικά δάση, ώστε να υπάρχει για τους κακόβουλους, αλλά και τους εξ’ αμελείας εμπρηστές ο φόβος του εντοπισμού και της καταδίκης,
η ανάγκη στενής συνεργασίας των εμπλεκόμενων φορέων για την επισήμανση και επίλυση προβλημάτων, την εξασφάλιση καλού συντονισμού και την προετοιμασία και μελέτη σεναρίων σε περίπτωση μεγάλου επεισοδίου, καθώς και ότι κατά τη διάρκεια της πυρκαγιάς, είναι απόλυτα απαραίτητη η σύγκλιση του Συντονιστικού Τοπικού Οργάνου, όπως προβλέπεται από τους κανονισμούς, ώστε να γίνει δυνατή η κατάστρωση λεπτομερών σχεδίων, που να αξιοποιούν κατά τον καλύτερο τρόπο όλες τις δυνάμεις, αλλά και η ομαλή συνεργασία όλων για την εφαρμογή τους.

Βιβλιογραφία

- Abernalhy, D. 1998. Wildfire evacuations … Whal you need to know. Wildfire 7(5): 12-14.
-Ανώνυμος. 1993. Another «average worst» fire season – Southern California style. Wildfire News and Notes.  7(3):1, 4-6.
- Fischer, W. C, and S. F. Arno, compilers. 1988. Protecting people and homes from wildfire in the Interior West: proceedings of the symposium and workshop. October b-8, 1987, Missoula, MT, USA. USDA For. Serv. Gen. Tech. Rep. INT-251. 213 P-
- National Wildfire Foundation. 1992. The power of politics, the Media and the Public to affect Wildland/Urban fire protection programs in the 1990′s. Proceedings of a conference held
on April 21-25, 1992,. Missoula, Montana, USA. 109 p.                                                                                                 – - – -Pidello, . 1997. Water bombers overpower wildfires in Marseille, France. Initial Attack. Fall 1997: 2-5.
-Queen, P. L. 1993. Fighting fire in the Wildland/Urban Interface. Fire Publications, Inc. Bellflower, CA. USA. 115 p. -Tymstra, C, editor. 1994. Fire Management in the Wildland/Urban Interface: Sharing solutions. Proceedings of the symposium held on October 2-5, 1994, Kananaskis Village, Alberta, Canada. 151 p.
-Slaughter R. editor. 1996. California’s l-Zone: Urban/Wildland fire prevention and mitigation. 301 p.

ΠΥΡΟΣΒΕΣΤΙΚΗ ΕΠΙΘΕΩΡΗΣΗ Μάρτιος- Απρίλιος 2000

]]>
https://www.firefighters.gr/2011/07/11/idieteres-diskolies-stin-antimetopisi-pirkagion-sta-periastika-dasi-2/feed/ 0
Αιτίες θανάτου και τραυματισμού των πυροσβεστών https://www.firefighters.gr/2011/07/11/eties-thanatou-ke-travmatismou-ton-pirosveston/ https://www.firefighters.gr/2011/07/11/eties-thanatou-ke-travmatismou-ton-pirosveston/#comments Mon, 11 Jul 2011 16:36:27 +0000 vavel https://www.firefighters.gr/?p=362 ]]> Αιτίες θανάτου και τραυματισμού των πυροσβεστών

 

Αφιερωμένο σε όλους αυτούς που έπεσαν στο βωμό του καθήκοντος
Τι    μπορεί να σημαίνει η φράση «πυροσβέστης παγιδεύτηκε»; Τι σημασία μπορεί να έχουν τα όποια στατιστικά στοιχεία  δημοσιεύονται κατά καιρούς και αφορούν τους πυροσβέστες; Στην πραγματικότητα, είναι όροι που χρησιμοποιούνται μόνο από αυτούς που ερευνούν και συλλέγουν στοιχεία, σχετικά με τους τραυματισμούς των πυροσβεστών. Με άλλα λόγια, θα λέγαμε ότι χρησιμεύουν μόνο για στατιστικούς σκοπούς, προκειμένου να καταγραφούν στον κατάλογο τα θύματα των πυροσβεστικών τραγωδιών.
Ας δούμε, όμως, ορισμένες από τις κυριότερες αιτίες που συνάδελφοι,
κατά καιρούς, έχουν τραυματιστεί ή χάσει την ζωή τους:
Αυτόματη επέκταση είναι η εξάπλωση της πυρκαγιάς από όροφο σε όροφο, από το εξωτερικό μέρος του κτιρίου. Οι φλόγες μεταδίδονται, συνήθως από τα ανοίγματα των διαμερισμάτων δηλαδή τα παράθυρα, τις πόρτες κ.λπ. Έτσι, σε περίπτωση που οι πυροσβέστες χρησιμοποιήσουν κάποιο από τα ανοίγματα αυτά, για να εισέλθουν σε όροφο που βρίσκεται πάνω από την εστία της πυρκαγιάς, κινδυνεύουν να μείνουν χωρίς έξοδο διαφυγής και να εγκλωβιστούν από την αυτόματη επέκταση των φλογών.
Έκρηξη λόγω αυτόματης ανάφλεξης των προϊόντων καύσης και συγκεκριμένα, του καπνού και των αερίων που παράγονται από μια πυρκαγιά, σε ένα κλειστό χώρο. Η έκρηξη αυτή προκαλείται, όταν εμπλουτίζεται απότομα ο χώρος με οξυγόνο, εξαιτίας της εισόδου των πυροσβεστών σε αυτόν, κατά τη διάρκεια της αναγνώρισης. Αυτό συμβαίνει, επειδή από την καύση παράγονται εύφλεκτα αέρια και υψηλές θερμοκρασίες που, σε συνδυασμό με την αδυναμία εισόδου φρέσκου αέρα, έχει ως αποτέλεσμα την κατανάλωση όλου του υπάρχοντος οξυγόνου στο χώρο. Έτσι, κάτω από αυτές τις συνθήκες, εάν μία πόρτα ανοίξει ξαφνικά και εισρεύσει αέρας, αυτό θα έχει ως αποτέλεσμα να συνυπάρξουν οι τρεις παράγοντες που συνθέτουν το τρίγωνο της πυρκαγιάς.
Το BLEVE εμφανίζεται όταν δεξαμενές που περιέχουν υγροποιημένα αέρια, διαρρηγνύονται. Το φαινόμενο αυτό είναι, σε πολλές περιπτώσεις, ανάλογο της συμπεριφοράς των πυραύλων, όσον αφορά την ταχύτητα εκτόξευσης των κομματιών της δεξαμενής. Το BLEVE εκδηλώνεται, κυρίως, όταν τα δοχεία που περιέχουν τα υγροποιημένα αέρια, είναι γεμάτα με υγρό στο μισό και μέχρι περίπου τα 2/3 της χωρητικότητας τους. Η αναλογία ατμοποίησης – εξάπλωσης – ενέργειας του υγρού προς το βάρος των κομματιών του δοχείου είναι τόσο μεγάλη, ώστε τα κομμάτια να εκτοξεύονται σε αποστάσεις μέχρι περίπου 0.8 χλμ. Ωστόσο, θάνατοι από τέτοια θραύσματα έχουν σημειωθεί μέχρι και σε αποστάσεις 245 μέτρων. Πύρινες μπάλες, με διάμετρο που υπερβαίνει τα 100 μέτρα, δεν είναι σπάνιες, ενώ θάνατοι από εγκαύματα έχουν προκληθεί σε άτομα, ακόμη και σε απόσταση 76 μέτρων από το σημείο, όταν τα δοχεία είναι κάπως μεγάλα.
BOIL-OVER είναι η υπερχείλιση του καυσίμου έξω από μια μεγάλη, φλεγόμενη, πλωτή δεξαμενή, που περιέχει ακατέργαστο πετρέλαιο. Η υπερχείλιση μπορεί να συμβεί, όταν το νερό που πέφτει στην επιφάνεια της δεξαμενής μέσω των αυλών, βυθίζεται προς τον πυθμένα, ως βαρύτερο του καυσίμου, ενώ παράλληλα, λόγω των υψηλών θερμοκρασιών, θερμαίνεται μέχρι το σημείο βρασμού του. Όμως, όπως όλοι γνωρίζουμε, όταν το νερό ατμοποιηθεί, ο όγκος του αυξάνεται κατά 1700 φορές, με αποτέλεσμα να συμπαρασύρει και το καύσιμο έξω από τη δεξαμενή, εξαπλώνοντας την πυρκαγιά σε πολύ μεγάλη έκταση. Από το φαινόμενο αυτό, οι πυροσβέστες που λαμβάνουν μέρος σε τέτοιου είδους συμβάντα, αντιμετωπίζουν σοβαρότατο κίνδυνο.
Το μονοξείδιο του άνθρακα είναι ένα άχρωμο, άοσμο και εκρηκτικό αέριο, τοξικό προϊόν της ατελούς καύσης. Παράγεται σε μεγάλες ποσότητες όταν, στο χώρο όπου έχει εκδηλωθεί η πυρκαγιά, το οξυγόνο δεν επαρκεί για την πραγματοποίηση τέλειας καύσης. Έτσι, από την ατελή καύση που συντελείται, παράγεται μονοξείδιο του άνθρακα, χωρίς να αποκλείεται να εκλύονται, παράλληλα, και άλλα αέρια περισσότερο επικίνδυνα για την ανθρώπινη υγεία. Το μονοξείδιο του άνθρακα, όταν υπάρχει σε πολύ μεγάλες ποσότητες μέσα σε ένα χώρο και το αναπνεύσουν οι πυροσβέστες, μπορεί να προκαλέσει το θάνατο μέσα σε λίγα μόλις λεπτά.
Υπόγειοι χώροι. Οι πυροσβέστες, πολύ συχνά, χάνουν τη ζωή τους σε τέτοιους χώρους, εξαιτίας της αύξησης του μονοξειδίου του άνθρακα και της παράλληλης μείωσης του οξυγόνου. Μερικοί, μάλιστα, υπόγειοι χώροι είναι πιο επικίνδυνοι από άλλους και αυτό εξαρτάται από τα ανοίγματα που διαθέτουν. Εκτός αυτού, η κατάσταση επιδεινώνεται αφού σβήσει η φωτιά, δεδομένου ότι τα υπολείμματα της καύσης εκλύουν μονοξείδιο του άνθρακα. Οφείλουμε, λοιπόν, σε τέτοιες περιπτώσεις, να εξαερίζουμε το χώρο και να φέρουμε πάντα αναπνευστικές συσκευές, ώστε να εκμηδενίζεται το ενδεχόμενο εισπνοής μονοξειδίου του άνθρακα.
Οι πυρκαγιές σε εμπορικά κτίρια (καταστήματα, γραφεία ή αποθήκες) είναι πιο επικίνδυνες από τις πυρκαγιές σε κτίρια κατοικιών. Ο αριθμός θανάτων ή τραυματισμών πυροσβεστών σε φωτιές κατοικιών είναι βέβαια μεγαλύτερος από τον αντίστοιχο σε φωτιές εμπορικών κτιρίων, αλλά αυτό συμβαίνει, επειδή οι πυρκαγιές σε σπίτια υπερτερούν αριθμητικά. Στην πραγματικότητα, το ποσοστό θανάτων ανά συμβάν είναι μεγαλύτερο στις πυρκαγιές εμπορικών κτιρίων. Οι πυροσβέστες όταν επεμβαίνουν σε εμπορικά κτίρια, πρέπει να λαμβάνουν πρόσθετα μέτρα ασφαλείας, καθώς ελλοχεύουν επιπλέον κίνδυνοι, όπως: επικίνδυνα χημικά υλικά, εύφλεκτα υγρά, βαριά φορτία, μεγάλες επιφάνειες, ψηλές οροφές, μεγαλύτερα αποθέματα καυσίμων κ.λπ.
Αποπροσανατολισμός είναι η απώλεια της κατεύθυνσης, κάτι που παθαίνουν συχνά οι πυροσβέστες, όταν εργάζονται σε ένα χώρο γεμάτο καπνό. Συμβαίνει, κυρίως, όταν δεν εφαρμόζουμε ένα οργανωμένο σχέδιο δράσης κατά την έρευνα, με αποτέλεσμα να χάνουμε τον προσανατολισμό μας και να μην μπορούμε να βρούμε την πόρτα ή το παράθυρο από το οποίο αρχικά εισήλθαμε. Οι πυροσβέστες που έχουν χάσει τον προσανατολισμό τους συχνά βρίσκουν το θάνατο είτε λόγω της ταχύτατης εξάπλωσης της πυρκαγιάς, είτε λόγω ασφυξίας. Το πόσο μεγάλος ή μικρός είναι ένας χώρος δεν έχει καμιά σημασία, αφού πυροσβέστες έχουν βρεθεί νεκροί σε πολύ μικρή απόσταση από πόρτες ή παράθυρα και μάλιστα, σε δωμάτια μικρών διαστάσεων.
Η ηλεκτροπληξία μπορεί να αποβεί μοιραία. Το ρεύμα, όταν διαπεράσει το ανθρώπινο σώμα, μπορεί να προκαλέσει βίαιες συσπάσεις στους μυς της καρδιάς, να διακόψει την αναπνευστική λειτουργία ή να προκαλέσει εγκαύματα σε ζωτικής σημασίας εσωτερικά όργανα. Οι περισσότεροι από τους πυροσβέστες που χάνουν τη ζωή τους ή τραυματίζονται λόγω ηλεκτροπληξίας, έρχονται, συνήθως, σε επαφή με υπερκείμενα ηλεκτρικά καλώδια, κατά την ανύψωση τους με κλίμακες ή βραχιονοφόρα οχήματα.
Οι ανελκυστήρες πρέπει να αντιμετωπίζονται ως εν δυνάμει παγίδες θανάτου κατά τη διάρκεια πυρκαγιών σε ψηλά κτίρια. Η φωτιά, το νερό και η θερμότητα μπορούν να επηρεάσουν την ομαλή λειτουργία του ανελκυστήρα, συχνά με τραγικές συνέπειες. Υπάρχει ενδεχόμενο, ο ανελκυστήρας να σταματήσει στον όροφο που έχει εκδηλωθεί η πυρκαγιά και να εγκλωβίσει τους πυροσβέστες στο θάλαμο. Αλλά και αυτό να μη συμβεί, υπάρχει πιθανότητα ο θάλαμος να σταματήσει ανάμεσα σε δύο ορόφους, παγιδεύοντας τους πυροσβέστες. Τραγικό θάνατο μπορεί, επίσης, να βρουν οι πυροσβέστες ενώ διεξάγουν έρευνα σε διαδρόμους γεμάτους καπνό. Λόγω της έλλειψης ορατότητας, έχουν σημειωθεί πτώσεις σε φρεάτια ανελκυστήρων, οι πόρτες των οποίων είχαν μείνει ανοιχτές.
Η έκρηξη είναι μια βίαιη αντίδραση μεταξύ καύσιμης ύλης, οξυγόνου και θερμότητας. Από την απότομη εκτόνωση των αερίων μπορεί να προκληθεί κατάρρευση ενός κτιρίου ή να δημιουργηθεί ωστικό κύμα, ικανό να σπάσει τζάμια και παράθυρα και να προκαλέσει την πτώση των πυροσβεστών που εργάζονται σε κοντινή απόσταση.
Τα εκρηκτικά είναι υλικά, στην πλειοψηφία τους στερεά, που υφίστανται ταχεία αποσύνθεση όταν υποβάλλονται σε κρούση, θερμότητα ή πίεση. Αυτή η βίαιη αποσύνθεση συμβαίνει, συνήθως, όταν τα εκρηκτικά εκτίθενται σε φωτιά. Η κατάσβεση δεν πρέπει ποτέ να επιχειρείται, όταν οι φλόγες έχουν πλησιάσει σε εκρηκτικά. Αντίθετα, πρέπει να σταματά κάθε εργασία και οι πυροσβέστες να αποσύρονται αμέσως σε απόσταση τουλάχιστον 700 μέτρων από το κτίριο με τα εκρηκτικά.
Οι πτώσεις είναι, επίσης, μία συχνή αιτία θανάτου ή τραυματισμού των πυροσβεστών. Ιδιαίτερα επικίνδυνες είναι οι πτώσεις από οροφές φλεγόμενων κτιρίων και από κλίμακες. Οι περισσότεροι, όμως, τραυματισμοί συμβαίνουν στο έδαφος. Και αυτό συμβαίνει, επειδή οι πυροσβέστες που δουλεύουν με άγχος και συχνά χωρίς ορατότητα, είτε σκοντάφτουν σε αντικείμενα είτε γλιστρούν, ιδιαίτερα όταν μεταφέρουν εργαλεία.
Η φλόγα είναι το φωτεινό μέρος της καύσης, όταν ένα αέριο καίγεται παρουσία κάποιου άλλου αερίου. Η θερμοκρασία της φλόγας κυμαίνεται μεταξύ 1371 και 1926 βαθμών Κελσίου. Εκτός από τα αέρια, τη θερμότητα και τον καπνό, τα εγκαύματα είναι η βασικότερη αιτία θανάτου των πυροσβεστών. Η αποτελεσματικότερη προστασία που μπορεί να έχουν οι πυροσβέστες από τη φλόγα, είναι το νερό των σωλήνων εκροής. Σημαντικό ρόλο παίζουν, επίσης, ο ατομικός προστατευτικός εξοπλισμός και η προσωπίδα, που μπορούν να προστατεύσουν τους πυροσβέστες ως ένα βαθμό. Ωστόσο, οι φλόγες είναι ό,τι πιο επικίνδυνο και δυστυχώς, κανένας πυροσβέστης δεν έχει επιβιώσει έπειτα από παρατεταμένη έκθεση σε αυτές.
Το FLAMEOVER είναι η ταχύτατη εξάπλωση της φλόγας πάνω από την επιφάνεια ενός τοίχου, οροφής ή δαπέδου και προέρχεται από την απότομη ανάφλεξη των εύφλεκτων ατμών που εκλύονται από την υπερθέρμανση της καιόμενης επιφάνειας. Εύφλεκτες επικαλύψεις επιφανειών,όπως πολυουρεθάνη και άλλα εύφλεκτα υλικά, προκαλούν συχνά αυτό το φαινόμενο, το οποίο μπορεί να παγιδεύσει τους πυροσβέστες που προσπαθούν να εντοπίσουν την εστία της φωτιάς ή αναπτύσσουν εγκαταστάσεις στους διαδρόμους. Τοίχοι με ξύλινη επένδυση, θρανία, θεατρικές σκηνές και ταπετσαρίες αποτελούν πιθανές αιτίες πρόκλησης του φαινομένου.
Η έξαρση της πυρκαγιάς (FLASHOVER)είναι η αστραπιαία ανάφλεξη θερμών αερίων και καπνού, που έχουν παραχθεί σε ένα φλεγόμενο χώρο. Προκαλείται από εκπομπή θερμικής ακτινοβολίας από την οροφή και τα ανώτερα τμήματα των τοίχων, τα οποία έχουν υπερθερμανθεί από τη φωτιά που αναπτύσσεται στο χώρο. Όταν όλα τα καύσιμα φτάσουν στο σημείο ανάφλεξης τους, εκδηλώνεται ταυτόχρονη ανάφλεξη σε όλο το χώρο. Το φαινόμενο αυτό συμβαίνει κατά τη διάρκεια εξάπλωσης της φωτιάς. Πολίτες ή πυροσβέστες που βρίσκονται στο χώρο, δε θα επιζήσουν. Μόλις εκδηλωθεί το περιγραφόμενο φαινόμενο, όλες οι έρευνες πρέπει να διακόπτονται, γιατί η κατάσταση κρίνεται εξαιρετικά σοβαρή. Στην περίπτωση αυτή, απαιτείται άμεση προσβολή της φωτιάς με πυροσβεστική εγκατάσταση, χωρίς, όμως, να αποκλείεται και η πιθανότητα κατάρρευσης του κτιρίου.
Στην κατηγορία των επικίνδυνων υλικών συγκαταλέγονται όλες οι χημικές, βιολογικές ή πυρηνικές ουσίες που μπορούν να προκαλέσουν θάνατο ή σοβαρούς τραυματισμούς κατά την έκθεση του πυροσβεστικού προσωπικού σε αυτές ή και μετά. Παρόλα αυτά, τα πιο κοινά επικίνδυνα υλικά που ένας πυροσβέστης μπορεί να αντιμετωπίσει, είναι τα παραπροϊόντα μιας κοινής πυρκαγιάς σε κτίριο. Τα παραπροϊόντα της καύσης, σκοτώνουν περισσότερους πυροσβέστες από οποιοδήποτε άλλο γνωστό επικίνδυνο υλικό.
Το μέτωπο μιας δασικής πυρκαγιάς είναι η κεφαλή της φωτιάς, όταν καίγεται θαμνώδης ή δασική έκταση. Αποτελεί την πλέον επικίνδυνη περιοχή κατά τη διάρκεια των πυροσβεστικών επιχειρήσεων. Πολλές φορές πυροσβέστες έχουν παγιδευτεί ή χάσει τη ζωή τους από την ταχύτατη εξάπλωση των δασικών πυρκαγιών.
Η θερμότητα είναι ένα από τα προϊόντα της καύσης και έχει άμεση σχέση με τη φυσική κίνηση των μορίων. Όσο γρηγορότερα κινούνται τα μόρια μέσα σε ένα υλικό, τόσο περισσότερο αυτό θερμαίνεται. Ο ατομικός προστατευτικός εξοπλισμός και οι αναπνευστικές συσκευές δεν μπορούν να προστατεύσουν πλήρως τους πυροσβέστες από τη θερμότητα. Θερμοκρασίες πάνω από 138 ή 160 βαθμούς Κελσίου μπορούν να προκαλέσουν σοβαρά εγκαύματα στην απροστάτευτη επιδερμίδα.
Μεγάλοι χώροι θεωρούνται αυτοί που έχουν εμβαδό μεγαλύτερο από 10 με 15 τετραγωνικά μέτρα, χωρίς εσωτερικά χωρίσματα. Η έρευνα και διάσωση σε τέτοιους χώρους, όπως αποθήκες, θέατρα, εκκλησίες ή καταστήματα, είναι πολύ επικίνδυνη.
Και αυτό γιατί, αν ο χώρος γεμίσει με πυκνό καπνό, υπάρχει σοβαρό ενδεχόμενο οι πυροσβέστες να αποπροσανατολιστούν και να εγκλωβιστούν. Αυτό σημαίνει, ότι δε θα μπορούν να βρουν ασφαλή οδό διαφυγής και, στην περίπτωση αυτή, κινδυνεύουν να πάθουν ασφυξία, αν εξαντληθεί ο αέρας της αναπνευστικής συσκευής τους. Όταν διεξάγεται έρευνα σε τέτοιους χώρους, θα πρέπει οπωσδήποτε να χρησιμοποιείται κάλος -οδηγός.
Το φαινόμενο του «μανιταριού» είναι η οριζόντια ροή θερμότητας και καπνού, σε περιορισμένο χώρο, κατά μήκος της οροφής και η επακόλουθη κάθοδος τους στο επίπεδο του δαπέδου. Η ταχεία εξάπλωση της θερμότητας και του καπνού μπορεί να αποπροσανατολίσει και να παγιδεύσει τους πυροσβέστες κατά τη διάρκεια των επιχειρήσεων έρευνας και διάσωσης. Το φαινόμενο αυτό εκδηλώνεται ταχύτερα οε περιορισμένους χώρους. Ο εξαερισμός από τους φεγγίτες, τα κλιμακοστάσια και τα παράθυρα μπορεί να καθυστερήσει ή ακόμα και να εμποδίσει την εξάπλωση της θερμότητας και του καπνού σε μικρούς χώρους, κατά τη διάρκεια μιας πυρκαγιάς.
Το πλαστικό είναι ένα υλικό που περιέχει μία ή περισσότερες οργανικές πολυμερικές ενώσεις, με μεγάλο μοριακό βάρος. Χιλιάδες πλαστικά προϊόντα χρησιμοποιούνται σήμερα σε επιπλώσεις, κατασκευές και οικοδομικά υλικά. Η ευφλεκτικότητα ενός πλαστικού προϊόντος εξαρτάται κυρίως από το σχήμα του. Ωστόσο, σε όλες σχεδόν τις πυρκαγιές πλαστικών δημιουργούνται εξαιρετικά υψηλές θερμοκρασίες και πυκνοί μαύροι καπνοί που περιορίζουν την ορατότητα, γι’ αυτό και είναι πιο επικίνδυνες από τις πυρκαγιές άλλων στερεών υλικών, όπως ξύλων, χαρτιών ή υφασμάτων. Ο ρυθμός εξάπλωσης των φλογών σε πυρκαγιές πλαστικών είναι ιδιαίτερα γρήγορος, γεγονός που μπορεί να επιταχύνει το χρόνο εκδήλωσης του φαινομένου flashover.

Αναζωπύρωση της πυρκαγιάς είναι η απότομη ανάφλεξη εύφλεκτων αερίων ή καπνού μέσα σε ένα χώρο, στον οποίο έχει ήδη γίνει κατάσβεση είτε με φορητό πυροσβεστήρα είτε με εγκατάσταση. Αφού η φωτιά τεθεί υπό έλεγχο και η παροχή νερού σταματήσει, τα θερμά αέρια που υπάρχουν ακόμη στο δωμάτιο και τα αποκαΐδια μπορούν ξαφνικά να αναφλέγουν, λόγω της εισόδου οξυγόνου στο χώρο. Συμβαίνει, συχνά, οι πυροσβέστες που ερευνούν ένα χώρο μετά την κατάσβεση ή κάνουν αποκάθαρση, να παγιδεύονται λόγω ξαφνικής αναζωπύρωσης της πυρκαγιάς.
Ο καπνός είναι πολύ μικρά σωματίδια αιθάλης, που συμπαρασύρονται από τα αέρια που παράγονται σε μια ανεξέλεγκτη πυρκαγιά. Ο καπνός της ατελούς καύσης μπορεί να γίνει αιτία για τον τραυματισμό ή το θάνατο πυροσβεστών είτε άμεσα από ασφυξία είτε έμμεσα λόγω μειωμένης ορατότητας. Για να περιορίσουμε τους κινδύνους από τον καπνό, κατά τη διάρκεια της κατάσβεσης, θα πρέπει να εξαερίζουμε καλά το χώρο.
Ο δυνατός αέρας που αλλάζει απότομα κατεύθυνση ή οι ξαφνικές ριπές ανέμου, κατά τη διάρκεια μιας πυρκαγιάς, σε πολλές περιπτώσεις, έχουν προκαλέσει τραυματισμούς ή θανάτους πυροσβεστών. Μια σφοδρή ριπή ανέμου μπορεί να προκαλέσει έντονη αναζωπύρωση μιας δασικής πυρκαγιάς ή να επισπεύσει την εξάπλωση των επικόρυφων πυρκαγιών, με συχνό αποτέλεσμα τον εγκλωβισμό των πυροσβεστών που εργάζονται σε περιοχές με πυκνή, υψηλή βλάστηση. Ο άνεμος που αλλάζει απότομα κατεύθυνση και φυσά μέσα από τα παράθυρα ενός καιόμενου κτιρίου, στρέφει τη φωτιά και τη θερμότητα προς την έξοδο των πυροσβεστών, που έχουν ήδη μπει στο χώρο είτε για έρευνα είτε για κατάσβεση. Οι πυροσβέστες πάντοτε πρέπει να λαμβάνουν υπόψη, τόσο την κατεύθυνση, όσο και την ένταση των ανέμων. Η πιο ασφαλής, για την ακεραιότητα των πυροσβεστών, θέση είναι από την πλευρά του ανέμου. Σε καμιά περίπτωση, όμως, δε θα πρέπει να επιχειρήσουμε μετωπική προσβολή μιας πυρκαγιάς, ενω αν αυτό κριθεί απαραίτητο, θα πρέπει να προσπαθήσουμε να την ανακόψουμε πλαγιομετωπικά.

Άρθρο του Vincent Dunn από το Περιοδικό firehouse, 3/2001 Ελεύθερη απόδοση: Αναβενίδου Αναστασία Πυροσβέστρια Αποστολοπούλου Ευαγγελία Πυροσβέστρια (* ο βαθμός και ιδιότητα του συγγραφέα κατά την στιγμή δημοσίευσης του άρθρου)

ΠΥΡΟΣΒΕΣΤΙΚΗ ΕΠΙΘΕΩΡΗΣΗ Σεπτέμβριος-Οκτώβριος 2001

]]>
https://www.firefighters.gr/2011/07/11/eties-thanatou-ke-travmatismou-ton-pirosveston/feed/ 0